W ostatnich latach pompy ciepła znalazły się również w centrum dyskusji dotyczącej kierunku transformacji energetycznej w Polsce. Jednocześnie doświadczenia z realizacji programu „Czyste Powietrze” pokazały, jak istotny jest prawidłowy dobór urządzenia, odpowiednie przygotowanie budynku oraz profesjonalny montaż instalacji.
Technologia, która wykorzystuje energię z otoczenia
W programie „Czyste Powietrze”, prowadzonym przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, pompy ciepła zostały zakwalifikowane jako źródło ciepła, którego zakup i montaż mogą być objęte dofinansowaniem. W poprzedniej edycji programu doszło jednak do nieprawidłowości związanych z realizacją części inwestycji. Kontrole wykazały m.in. przypadki montażu urządzeń bez odpowiedniego audytu cieplnego, zastosowania urządzeń o niewłaściwej mocy czy produktów o parametrach innych niż określone w umowie.
Doświadczenia te pokazują, że sama technologia nie gwarantuje wysokiej efektywności. Kluczowe znaczenie mają właściwy dobór urządzenia, odpowiednie zaprojektowanie instalacji oraz prawidłowe wykonanie prac.
Jednocześnie badania dotyczące użytkowników pomp ciepła wskazują na wysoki poziom satysfakcji z tej technologii.
Wysoka efektywność energetyczna
Pompa ciepła wykorzystuje energię znajdującą się w otoczeniu budynku – w powietrzu, gruncie lub wodzie – i za pomocą niewielkiej ilości energii elektrycznej dostarcza ciepło do budynku.
– Trudno porównywać pompę ciepła z innymi technologiami wyłącznie przez pryzmat ilości zużytej energii elektrycznej. Pompa wykorzystuje bowiem również energię zgromadzoną w środowisku. W praktyce oznacza to możliwość uzyskania kilku jednostek energii cieplnej z jednej jednostki energii elektrycznej – mówi dr Marek Miara z Heat Pumps Watch.
Efektywność pompy ciepła zależy m.in. od temperatury zewnętrznej, parametrów instalacji grzewczej, temperatury zasilania oraz właściwego doboru urządzenia. Nowoczesne modele mogą skutecznie ogrzewać budynki również przy niskich temperaturach zewnętrznych, a część z nich oferuje także funkcję chłodzenia pomieszczeń latem.
Pompa ciepła i fotowoltaika – naturalne połączenie
Pompy ciepła szczególnie dobrze wpisują się w model wykorzystujący odnawialne źródła energii. Połączenie urządzenia z instalacją fotowoltaiczną pozwala wykorzystać wyprodukowaną energię elektryczną również na potrzeby ogrzewania budynku.
Im większy udział energii ze źródeł odnawialnych w krajowym miksie energetycznym, tym większy potencjał środowiskowy elektryfikacji ogrzewania. Z tego względu pompy ciepła są jednym z elementów szerszej transformacji energetycznej, obejmującej rozwój OZE, magazynów energii i efektywności energetycznej budynków.
Dlaczego odchodzimy od paliw kopalnych?
Transformacja energetyczna jest związana z kilkoma istotnymi czynnikami.
1. Ograniczenie emisji
Odejście od paliw kopalnych jest jednym z najważniejszych elementów polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Zastępowanie kotłów wykorzystujących węgiel czy gaz urządzeniami elektrycznymi, w tym pompami ciepła, może przyczyniać się do ograniczenia emisji związanych z ogrzewaniem budynków.
2. Efektywność i koszty energii
Rozwój energetyki odnawialnej, w tym instalacji fotowoltaicznych i elektrowni wiatrowych, zwiększa znaczenie energii elektrycznej w gospodarce. Wraz ze wzrostem udziału OZE rośnie również potencjał wykorzystania energii elektrycznej w sektorze ogrzewania.
3. Bezpieczeństwo energetyczne
Rozwój lokalnych źródeł energii odnawialnej może ograniczać zależność od importowanych paliw. Połączenie OZE z magazynami energii i urządzeniami wykorzystującymi energię elektryczną, takimi jak pompy ciepła, może w przyszłości zwiększać odporność gospodarstw domowych i całego systemu energetycznego.
Elektryfikacja ogrzewania jako kierunek rozwoju
Unia Europejska coraz większą wagę przykłada do elektryfikacji ogrzewania, transportu i przemysłu. Pompy ciepła są jednym z kluczowych elementów tego procesu, ponieważ pozwalają zastępować urządzenia wykorzystujące paliwa kopalne technologią zasilaną energią elektryczną.
Według Komisji Europejskiej rozwój pomp ciepła może przyczynić się do ograniczenia importu paliw kopalnych i zwiększenia efektywności energetycznej gospodarki. Jednocześnie tempo elektryfikacji w poszczególnych państwach zależy m.in. od rozwoju sieci energetycznych, dostępności energii ze źródeł odnawialnych, kosztów energii oraz polityki wsparcia dla inwestorów.
W Polsce udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii pozostaje niższy niż średnia unijna. Oznacza to, że przed sektorem ogrzewania stoi jeszcze wiele wyzwań związanych z elektryfikacją i poprawą efektywności energetycznej budynków.
Pompy ciepła potrzebują dobrych praktyk
Rozwój rynku pomp ciepła wymaga nie tylko odpowiedniego wsparcia finansowego, ale również edukacji inwestorów i profesjonalizacji całego rynku instalacyjnego.
Właściwy dobór urządzenia do budynku, wykonanie audytu, prawidłowe zaprojektowanie instalacji oraz profesjonalny montaż mają kluczowe znaczenie dla późniejszej efektywności i kosztów eksploatacji.
Pompa ciepła może być bardzo efektywnym źródłem ogrzewania, jednak jej potencjał najlepiej wykorzystać wtedy, gdy cały system – od charakterystyki budynku po instalację grzewczą i sposób sterowania – jest odpowiednio zaprojektowany.
Autor: Marek Miara
Marek Miara jest założycielem organizacji non-profit Heat Pumps Watch zajmującej się upowszechnianiem rzetelnej wiedzy na temat technologii pomp ciepła i transformacji sektora ogrzewania. Przez ponad 20 lat kierował badaniami nad pompami ciepła w Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems (Fraunhofer ISE) w Niemczech. Jest członkiem gremiów normalizacyjnych VDI, zasiada w zarządach Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła (EHPA) i niemieckiego stowarzyszenia chłodnictwa i klimatyzacji DKV, a także jest współzałożycielem Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC).
POMPUJ CIEPŁO Z GŁOWĄ!
„POMPUJ CIEPŁO Z GŁOWĄ!” to społeczna kampania edukacyjno-świadomościowa, której inicjatorem jest Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC). Jest skierowana przede wszystkim do inwestorów indywidualnych, którzy są na etapie wyboru źródła ciepła, planują instalację pompy ciepła lub już korzystają z tej technologii.
Celem kampanii jest zwiększanie świadomości dotyczącej korzyści ekologicznych i ekonomicznych wynikających z zastosowania pomp ciepła oraz wskazywanie najważniejszych zasad prawidłowego projektowania, montażu i użytkowania instalacji.
Pompuj ciepło z głową
Dodaj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.