Boom na gruntowe pompy ciepła. Co naprawdę wpływa na koszty ogrzewania?

O efektywności gruntowej pompy ciepła decyduje nie tylko samo urządzenie. Kluczowe znaczenie mają również jakość dolnego źródła oraz poprawność wykonania odwiertów, które odpowiadają za pozyskiwanie energii z gruntu.

Reklama

Takie same pompy, podobne domy, a zupełnie inne rachunki

Osoby planujące budowę domu coraz częściej szukają rozwiązań pozwalających ograniczyć koszty ogrzewania w długiej perspektywie. Gruntowe pompy ciepła należą do najczęściej wybieranych technologii, jednak przy wyborze instalacji uwaga inwestorów skupia się zwykle na parametrach urządzenia – mocy, współczynniku COP, klasie energetycznej czy marce producenta.

Tymczasem równie ważnym elementem całego systemu jest dolne źródło ciepła. To właśnie warunki geologiczne, głębokość odwiertów, liczba sond oraz jakość wykonania instalacji w dużej mierze decydują o późniejszej efektywności pracy pompy. W praktyce oznacza to, że dwie identyczne pompy ciepła zamontowane w podobnych budynkach mogą generować zupełnie różne koszty eksploatacji.

Właściwości gruntu różnią się w zależności od lokalizacji, a błędy popełnione na etapie projektowania lub realizacji odwiertów mogą wpływać na wydajność systemu przez cały okres jego użytkowania.

Jeżeli odwierty zostały zaprojektowane „na styk”, grunt nie jest w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości energii. W efekcie uruchamiane są grzałki elektryczne, które znacząco zwiększają zużycie prądu. W przypadku ciepłych zim, do których się przyzwyczailiśmy, instalacja może funkcjonować poprawnie. Problemy pojawiają się wówczas, gdy przyjdzie długotrwała fala potężnych mrozów, czego doświadczyliśmy ostatniej zimy – mówi Piotr Sroka z firmy Pan Studniarz. Tymczasem wystarczyłoby kilka dodatkowych metrów odwiertu lub zastosowanie bardziej wydajnych rozwiązań technologicznych, aby uniknąć takich sytuacji przez kolejnych kilkadziesiąt lat eksploatacji – dodaje Sroka.

Prawdziwe oszczędności zaczynają się pod ziemią

Odwierty pod gruntowe pompy ciepła bywają przez inwestorów postrzegane jako element, na którym można ograniczyć koszty. W praktyce to właśnie jakość dolnego źródła w dużej mierze decyduje o późniejszej efektywności całego systemu grzewczego.

Oszczędności najczęściej polegają na zmniejszeniu liczby odwiertów, ograniczeniu ich głębokości lub rezygnacji z części prac projektowych. Choć na etapie inwestycji pozwala to obniżyć koszty, w dłuższej perspektywie może prowadzić do wyższych wydatków eksploatacyjnych. Niedowymiarowane dolne źródło oznacza bowiem niższą sprawność instalacji, większe zużycie energii oraz wyższe rachunki za ogrzewanie przez wiele kolejnych lat.

Dlatego w przypadku gruntowych pomp ciepła rzeczywiste oszczędności nie wynikają z minimalizowania zakresu odwiertów, lecz z ich prawidłowego zaprojektowania i wykonania.

Co wpływa na obniżenie sprawności systemu oraz wzrost kosztów ogrzewania:

• odwierty są zbyt płytkie,
• liczba sond jest niewystarczająca,
• odwierty wykonano zbyt blisko siebie,
• błędnie oszacowano parametry geologiczne gruntu,
• nieprawidłowo przygotowano roztwór glikolu,
• niewłaściwie wykonano uszczelnienie odwiertów,
• zbyt płytko poprowadzono przyłącza instalacji.

Dokumentacja geologiczna to nie tylko formalność

W przypadku gruntowych pomp ciepła szczególnie istotne jest odpowiednie rozpoznanie warunków geologicznych jeszcze przed rozpoczęciem prac. Rezygnacja z projektu robót geologicznych oznacza konieczność opierania się na szacunkowych danych dotyczących potencjału energetycznego gruntu.

W praktyce zwiększa to ryzyko błędnego doboru dolnego źródła ciepła, co może przełożyć się na niższą efektywność instalacji oraz wyższe koszty jej eksploatacji w przyszłości. Dlatego dokumentacja geologiczna nie powinna być traktowana wyłącznie jako wymóg formalny, lecz jako jeden z kluczowych elementów prawidłowego projektowania całego systemu.

Odwiert wykonywany jest raz i ma służyć przez dziesiątki lat. Dlatego każda decyzja podjęta na etapie projektu będzie miała wpływ na późniejsze koszty ogrzewania. Warto pamiętać, że pompę ciepła można kiedyś wymienić, ale dolnego źródła już nie poprawimy tak łatwo – podkreśla Piotr Sroka

Jak wybrać wykonawcę?

Choć pompa ciepła jest najbardziej widocznym elementem instalacji, o jej rzeczywistej efektywności często decyduje jakość dolnego źródła ciepła. Dlatego przy wyborze wykonawcy odwiertów nie warto kierować się wyłącznie ceną. Znaczenie mają przede wszystkim doświadczenie firmy, opinie klientów, przejrzystość oferty oraz stosowane standardy realizacyjne.

Dobrą praktyką jest również udostępnianie inwestorom szczegółowych informacji dotyczących technologii wykonania odwiertów oraz zakresu prowadzonych prac. To właśnie jakość projektu i realizacji dolnego źródła w największym stopniu wpływa na późniejsze koszty eksploatacji i bezawaryjną pracę instalacji.

Przed odbiorem inwestycji warto także sprawdzić, jaką dokumentację wykonawca przekaże po zakończeniu prac. Inwestor powinien otrzymać m.in. karty techniczne i certyfikaty zastosowanych materiałów, dokumentację geologiczną opracowaną na podstawie rzeczywistych warunków gruntowych oraz protokoły wykonanych prac, w tym protokół próby szczelności instalacji.

Kompletna dokumentacja pozwala zweryfikować zgodność wykonania z założeniami projektowymi, ułatwia późniejszy serwis i eksploatację systemu, a także stanowi ważne zabezpieczenie na wypadek ewentualnych reklamacji lub roszczeń gwarancyjnych.

Źródło: PAN STUDNIARZ