Co wpływa na wydajność i zasięg auta elektrycznego?

Średni zasięg samochodu elektrycznego przejeżdżającego dzisiaj po drogach wynosi, w zależności od modelu, od 200 km w autach miejskich do 400-500 km w segmencie kompaktowym i wyższym na pełnym ładowaniu. To w zupełności wystarczy do codziennej jazdy, dojazdów do pracy, na zakupy, a nawet weekendowych wycieczek do sąsiedniego województwa. Najnowsze modele oferują już zasięg przekraczający 600, a nawet 700 km, co stawia je na równi z klasycznymi autami spalinowymi.

Reklama

W praktyce zasięg deklarowany przez producenta to wartość mierzona według standardu WLTP – czyli ujednoliconej procedury testowej obowiązującej w Europie, która pozwala na porównywanie różnych modeli w tych samych warunkach. Należy jednak pamiętać, że rzeczywisty zasięg może różnić się od danych katalogowych o kilkadziesiąt kilometrów, a czasami nawet więcej. W warunkach zimowych, przy włączonym ogrzewaniu i jeździe po autostradzie, różnica może sięgnąć nawet 100-150 km. Dlatego warto wiedzieć, co wywiera największy wpływ na zasięg pojazdu w codziennym użytkowaniu.

Pojemność baterii – podstawa zasięgu

Pierwszym i najoczywistszym czynnikiem, który wpływa na zasięg, jest pojemność baterii i całego akumulatora, wyrażana w kilowatogodzinach (kWh). Im zasoby energii akumulatora są większe, tym dalej może dojechać elektryczny samochód. Typowy pojazd elektryczny zużywa od 15 do 18 kWh na każde 100 przejechanych kilometrów. Dlatego samochód z baterią 50 kWh przejedzie teoretycznie około 300 km, a pojazd z 100 kWh może osiągnąć maksymalny zasięg na poziomie 700 km.

Większa pojemność i gabaryt baterii oznaczają też większą masę pojazdu, co przekłada się na wyższe zużycie energii. Producenci, projektując samochody elektryczne, uwzględniają ten fakt, aby osiągnąć optymalną efektywność. Dlatego nie zawsze elektryk z największą baterią będzie jeździć najdalej – liczy się także efektywność całego systemu i to, czy podzespoły zużywają mniej energii.

Niska temperatura obniża zasięg auta elektrycznego

Niska temperatura zmniejsza zasięg auta elektrycznego. Badania pokazują, że przy temperaturze około 4°C (ponad 5 stopni poniżej idealnych warunków) zasięg spada o około 25 proc. Zimą w Polsce, gdy termometry pokazują od –5 do –15°C, spadek wynosi 20-40 proc. W przypadku ekstremalnych mrozów zasięg może się zmniejszyć jeszcze bardziej.

Przyczyna tego zjawiska jest czysto chemiczna. Wewnątrz baterii znajduje się elektrolit (ciekła substancja), który w niskich temperaturach gęstnieje. To zmniejsza jego zdolność do magazynowania energii i jej dostarczania. Dodatkowo zmniejsza się siła odzyskiwania energii (tzw. rekuperacji) podczas hamowania – bateria po prostu słabiej pracuje na mrozie.

Warto jednak dodać, że producenci coraz częściej instalują specjalne systemy preconditioningowe. Preconditioning polega na przygotowaniu baterii do procesu ładowania poprzez podgrzanie akumulatora do optymalnej temperatury, najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem uzupełniania prądu. Jest to kluczowy mechanizm pozwalający na skrócenie czasu, jaki ładowanie zajmuje, oraz ochronę ogniw przed negatywnymi skutkami ekstremalnych temperatur.

Zimą ogrzewanie kabiny pobiera część energii bezpośrednio z baterii. W samochodzie z napędem konwencjonalnym ciepło jest „produktem ubocznym” pracy silnika. W elektryku trzeba je wytworzyć, co w modelach ze zwykłym ogrzewaniem może oznaczać zmniejszenie zasięgu o nawet 30-40 proc. Rozwiązaniem tego problemu jest pompa ciepła – nowoczesny system, który odzyskuje ciepło z otoczenia i podzespołów auta. Samochody, które są w nią wyposażone, pracują znacznie wydajniej, ograniczając zimowe spadki realnego zasięgu do około 15-20 proc.

Praktyczny przykład: jeśli Twój elektryk w lecie przejedzie np. 350 km, zimą możesz liczyć na realny zasięg 210-260 km. To znaczna różnica, którą trzeba uwzględnić, by zapewnić sobie większe bezpieczeństwo przy planowaniu długich tras.

Styl jazdy wpływa na rzeczywisty zasięg

Płynna, spokojna jazda i utrzymywanie stałej prędkości może zwiększyć zasięg samochodu elektrycznego nawet o 15-20 proc. Z kolei dynamiczna jazda, gwałtowne przyspieszanie i agresywne hamowanie mogą go w porównywalnym stopniu obniżyć. Największy zasięg osiągasz przy jeździe z prędkością 80-100 km/h. Powyżej tej wartości, zwłaszcza na autostradzie, zasięg pojazdu elektrycznego się zmniejsza.

Na autostradzie, przy prędkości 120-140 km/h, możesz stracić nawet 30 proc. dystansu w porównaniu z miastem. Dlaczego? Opór powietrza rośnie wraz z prędkością jazdy podniesioną do kwadratu. Jadąc szybko, pojazd walczy nie tylko z siłą tarcia, ale także z silniejszym naporem mas powietrza. Jeżeli np. prędkość rośnie dwukrotnie, siła oporu powietrza wzrasta czterokrotnie. Dlatego zmniejszenie stałej prędkości z 120 km/h do 100 km/h pozwala uzyskać większy zasięg o 10-15 proc.

W mieście sytuacja jest odwrotna. Niższe prędkości, częste hamowania i możliwość regeneracyjnego hamowania to recepta na średni zasięg wyższy niż w trasie. Silnik elektryczny podczas zwalniania pracuje bowiem jako generator i doładowuje akumulator.

Klimatyzacja, ogrzewanie i inne czynniki zużycia energii

Oprócz ogrzewania kabiny, inne systemy komfortu również pobierają prąd. Klimatyzacja w lecie zwiększa zużycie energii o 10-20 proc., a ogrzewane fotele to też parę procent. Oszczędne korzystanie z funkcji ogrzewania i chłodzenia może wydłużyć zasięg auta nawet o 10-20 proc. ¹¹. W związku z tym wiele elektryków oferuje tryb eco, który ogranicza zużycie i pomaga osiągnąć dodatkowe kilkadziesiąt kilometrów bez większych zmian w komforcie.

Jakie inne czynniki wpływają na zasięg?

• Waga pojazdu – dodatkowe 100 kg zmniejsza zasięg o kilka procent.
• Jakość, opór i ciśnienie opon – właściwe opony mogą zwiększyć zasięg nawet o 10 proc. (w zależności od klasy oporu toczenia). Opony o niskim oporze toczenia sprawiają, że tracimy mniej energii, walcząc z tarciem.
• Ukształtowanie terenu – jazda w górzystym terenie zawsze wymaga więcej energii. Górzysty teren to mniejszy zasięg niż na płaskim terenie.
• Warunki drogowe – deszcz, śnieg, wiatr zwiększają opory i zmniejszają efektywność elektrycznego auta. Silny boczny wiatr na autostradzie również może dodatkowo zmniejszyć zasięg.

Jak ekonomicznie korzystać z samochodu elektrycznego

Znając czynniki, które mają wpływ na zasięg, możesz zastosować konkretne strategie, aby podróżować oszczędnie:

1. Planuj trasę z głową. Korzystaj z nawigacji analizującej dane w czasie rzeczywistym, która pokazuje szybkie stacje ładowania i szacuje czasy postoju.
2. Ładuj auto w domu nocą. To najtańsze rozwiązanie i zawsze wygodne, eliminujące konieczność częstego szukania ładowarki w trakcie jazdy.
3. Zachowaj spokojny styl jazdy. Płynna jazda to darmowy bonus w celu osiągnięcia największego zasięgu.
4. Zimą rozgrzej auto przed wyjazdem. Wiele elektryków można wstępnie ogrzać podczas ładowania, co oszczędza zasoby baterii.
5. Nie bój się regeneracyjnego hamowania. To system odzyskiwania energii, która w samochodach spalinowych jest bezpowrotnie tracona.
6. Utrzymuj odpowiednie ciśnienie opon. Zapobiega to sytuacji, w której zbyt wysokie opory toczenia będą generować zużycie paliwa (energii) ponad normę.
7. W mieście zastosuj tryb eco. W ten sposób ograniczysz moc silnika i wydłużysz zasięg auta elektrycznego.

Zasięg auta elektrycznego nie zależy tylko od pojemności ogniw. Temperatura i warunki drogowe, styl jazdy oraz przygotowanie pojazdu do drogi potrafią poprawić wynik o kilkadziesiąt kilometrów. Aby bezpiecznie dojechać:

• wybierz samochód ze sprecyzowanym rzeczywistym zasięgiem; preferuj modele z największym zasięgiem w swojej klasie wyposażone w pompę ciepła,
• zaplanuj podróż z zapasem – większym niż deklarowany przez producenta maksymalny zasięg samochodu elektrycznego,
• ładuj w domu nocą – to najtańsze i niezawodne rozwiązanie,
• pracuj nad stylem prowadzenia auta – płynność jazdy znacząco zwiększa zasięg,
• zimą bądź realistą – na wszelki wypadek spodziewaj się spadku rzeczywistego zasięgu Twojego elektryka nawet o 20-40 proc.

Jeśli będziesz realizować powyższe zasady, jazda pojazdem elektrycznym stanie się dla Ciebie komfortowa, tańsza i wolna od stresu.

Źródło: Tauron