Polski system elektroenergetyczny przechodzi jedną z największych transformacji w swojej historii. Rozwijają się odnawialne źródła energii, modernizowana i rozbudowywana jest infrastruktura przesyłowa oraz dystrybucyjna, a gospodarka zgłasza zapotrzebowanie na kolejne moce przyłączeniowe. Największym wyzwaniem nie jest jednak realizacja pojedynczej inwestycji, lecz prowadzenie wielu wzajemnie powiązanych procesów jednocześnie. Rozwój OZE wymaga zmian w sieciach, nowe źródła i odbiorcy zwiększają potrzeby inwestycyjne, a rosnąca skala projektów oznacza większe zapotrzebowanie na wykwalifikowane kadry.
Z perspektywy branży kluczowe będzie więc takie prowadzenie transformacji, aby rozwój poszczególnych elementów systemu następował w sposób skoordynowany i nie wpływał negatywnie na bezpieczeństwo dostaw energii.
Transformacja energetyczna nie może być prowadzona metodą prób i błędów. W elektroenergetyce każda zmiana musi być wdrażana w taki sposób, aby w żadnym momencie nie pogorszyć bezpieczeństwa dostaw energii. To oznacza, że tempo zmian zawsze będzie musiało być podporządkowane stabilności całego systemu, nawet jeśli z zewnątrz może się wydawać, że niektóre inwestycje mogłyby postępować szybciej – mówi Leszek Goli, prezes zarządu SPIE Energy Poland.
1. Przebudowa sieci i zmiana kierunków przepływu energii
Jednym z najważniejszych wyzwań będzie dostosowanie infrastruktury elektroenergetycznej do zmieniającej się struktury wytwarzania energii.
Jeszcze kilka lat temu krajowy system elektroenergetyczny opierał się przede wszystkim na dużych, konwencjonalnych elektrowniach, których lokalizacja była związana z dostępnością paliwa oraz istniejącą infrastrukturą. Rozwój odnawialnych źródeł energii zmienia ten model. Coraz większa część nowych mocy powstaje w innych lokalizacjach niż tradycyjne jednostki wytwórcze. Szczególne znaczenie ma w tym kontekście północna część kraju, gdzie rozwijają się m.in. projekty związane z morską energetyką wiatrową.
Oznacza to konieczność dostosowania sieci do nowych kierunków przepływu energii, budowy nowych stacji elektroenergetycznych oraz modernizacji istniejącej infrastruktury. Rozbudowa sieci przesyłowej staje się tym samym jednym z fundamentów dalszego rozwoju OZE i całej transformacji energetycznej. Skala inwestycji realizowanych przez operatora systemu przesyłowego, Polskie Sieci Elektroenergetyczne, pokazuje, jak duża jest potrzeba dostosowania infrastruktury do nowych warunków. Wraz z kolejnymi projektami przyłączeniowymi znaczenie tego obszaru będzie jeszcze rosło.
2. Utrzymanie stabilności systemu przy rosnącym udziale OZE
Rozwój odnawialnych źródeł energii zmienia nie tylko strukturę krajowego miksu energetycznego, ale również sposób funkcjonowania całego systemu elektroenergetycznego. Produkcja energii z wiatru i słońca jest zależna od warunków pogodowych, dlatego system musi być przygotowany zarówno na okresy wysokiej generacji, jak i na sytuacje, w których produkcja z OZE jest niewielka.
Szczególnego znaczenia nabierają w związku z tym elastyczność systemu, możliwości bilansowania oraz rozwój magazynów energii. Istotnym wyzwaniem pozostaje zapewnienie odpowiednich zasobów w okresach niskiej produkcji z OZE, zwłaszcza podczas zimowych dni, gdy jednocześnie występuje niewielkie nasłonecznienie i słaby wiatr.
Wraz ze wzrostem udziału źródeł odnawialnych rosnąć będzie również znaczenie technologii i rozwiązań pozwalających utrzymać stabilność pracy sieci. Transformacja energetyczna nie może więc sprowadzać się wyłącznie do budowy kolejnych mocy wytwórczych. Konieczne jest równoległe rozwijanie infrastruktury i technologii zapewniających bezpieczeństwo funkcjonowania całego systemu.
3. Tempo rozbudowy infrastruktury musi nadążać za nowymi inwestycjami
Kolejnym wyzwaniem będzie dostosowanie tempa rozwoju infrastruktury elektroenergetycznej do rosnącej liczby nowych źródeł i odbiorców energii. Farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii, centra danych oraz nowe zakłady przemysłowe mają wspólny mianownik – wszystkie wymagają odpowiedniej infrastruktury i możliwości przyłączenia do sieci.
W praktyce oznacza to konieczność prowadzenia równolegle wielu dużych projektów inwestycyjnych. Sieć musi być przygotowywana nie tylko na nowe źródła energii, ale również na wzrost zapotrzebowania ze strony przemysłu i nowych odbiorców. Z punktu widzenia branży wykonawczej poszczególne inwestycje nie są więc odrębnymi przedsięwzięciami. Tworzą elementy jednego, szerokiego procesu przebudowy krajowej infrastruktury energetycznej.
Im szybciej rozwija się gospodarka i postępuje elektryfikacja kolejnych sektorów, tym większego znaczenia nabiera sprawna realizacja inwestycji sieciowych. Wąskim gardłem może być nie tylko dostępność technologii czy finansowania, ale również zdolność branży do jednoczesnej realizacji wielu projektów.
4. Zapewnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanych specjalistów
Transformacja energetyczna wymaga nie tylko kapitału i infrastruktury, ale również ludzi posiadających odpowiednie kompetencje. Rosnąca liczba inwestycji oznacza zwiększone zapotrzebowanie m.in. na projektantów, elektromonterów, kierowników budów, automatyków oraz specjalistów odpowiedzialnych za uruchamianie i utrzymanie nowych instalacji.
Jednocześnie o tych samych specjalistów konkurują operatorzy systemów, firmy wykonawcze oraz inwestorzy realizujący kolejne projekty. W efekcie dostępność wykwalifikowanych pracowników może stać się jednym z czynników wpływających na tempo realizacji inwestycji. Problem ma przy tym charakter ponadnarodowy. Transformacja energetyczna jest prowadzona w całej Europie, co oznacza, że zapotrzebowanie na specjalistyczne kompetencje będzie rosło również poza Polską.
Transformacja energetyczna nie odbywa się wyłącznie w Polsce. Podobne procesy zachodzą praktycznie w całej Europie, a w najbliższych latach pojawią się również kolejne duże przedsięwzięcia. Zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie elektroenergetyki będzie rosło, a branża jeszcze przez wiele lat pozostanie jednym z najbardziej perspektywicznych obszarów rozwoju zawodowego – zauważa prezes zarządu SPIE Energy Poland.
Dla sektora oznacza to konieczność nie tylko pozyskiwania doświadczonych pracowników, ale również rozwijania kompetencji i przygotowywania kolejnych pokoleń specjalistów.
5. Dostosowanie systemu do zmieniających się warunków pracy
Transformacja elektroenergetyki dotyczy nie tylko sposobu produkcji energii. Zmienia się również charakter jej wykorzystania oraz warunki, w których pracuje infrastruktura. Rosnące temperatury mogą przekładać się na zwiększone zapotrzebowanie na energię w okresie letnim, m.in. ze względu na coraz powszechniejsze wykorzystanie klimatyzacji i systemów chłodzenia. Jednocześnie wysokie temperatury wpływają na warunki pracy infrastruktury przesyłowej i mogą ograniczać możliwości przesyłowe sieci.
Oznacza to, że operatorzy muszą uwzględniać w planowaniu i zarządzaniu systemem warunki, które jeszcze kilkanaście lat temu miały mniejsze znaczenie. Polski system elektroenergetyczny będzie musiał być przygotowany zarówno na zmienność generacji z OZE, jak i na nowe profile zapotrzebowania odbiorców oraz coraz częstsze okresy wysokich temperatur. W tym kontekście istotne stają się nie tylko nowe inwestycje, ale również modernizacja istniejącej infrastruktury i zwiększanie jej odporności na zmieniające się warunki pracy.
Transformacja wymaga skoordynowanych działań
Pięć opisanych obszarów pokazuje, że transformacja polskiej elektroenergetyki nie jest pojedynczym projektem, lecz wieloletnim procesem obejmującym praktycznie cały system – od źródeł wytwórczych, przez sieci i magazyny energii, po odbiorców końcowych i kompetencje pracowników. Rozwój OZE będzie wymagał równoległej rozbudowy sieci i nowych sposobów bilansowania systemu. Rosnąca liczba inwestycji zwiększy zapotrzebowanie na specjalistów, a zmieniające się warunki klimatyczne będą wymagały dalszego dostosowywania infrastruktury.
Największym wyzwaniem najbliższych lat będzie więc nie samo tempo transformacji, lecz jej skoordynowanie. Tylko równoległy rozwój poszczególnych elementów systemu pozwoli wykorzystać potencjał nowych źródeł energii, sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu odbiorców i jednocześnie zachować bezpieczeństwo dostaw energii.
Źródło: SPIE Energy Poland
Dodaj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.