Dobra wiadomość jest taka, że nowe przepisy nie nakazują wymiany już działających urządzeń. Zmieniają natomiast zasady dotyczące produkcji, sprzedaży i wprowadzania do obrotu nowych urządzeń wykorzystujących fluorowane gazy cieplarniane.
Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zmiany oraz ich praktyczne znaczenie dla użytkowników, projektantów, instalatorów i producentów.
Czym są F-gazy i czym jest współczynnik GWP?
Fluorowane gazy cieplarniane (F-gazy) to grupa syntetycznych czynników chłodniczych od wielu lat stosowanych w pompach ciepła, klimatyzatorach i urządzeniach chłodniczych. Dzięki bardzo dobrym właściwościom termodynamicznym zapewniają wysoką sprawność instalacji grzewczych i chłodniczych.
Poszczególne czynniki różnią się jednak wpływem na środowisko. Określa go współczynnik GWP (Global Warming Potential), czyli potencjał tworzenia efektu cieplarnianego względem dwutlenku węgla (CO₂), dla którego wartość GWP wynosi 1.
Przykładowe wartości GWP:
- CO₂ (R744) – 1,
- R290 (propan) – ok. 3,
- R32 – ok. 675,
- R410A – ok. 2088.
To właśnie wysoki współczynnik GWP wielu dotychczas stosowanych czynników chłodniczych jest głównym powodem wprowadzania nowych regulacji unijnych. Ich celem jest stopniowe ograniczanie stosowania gazów o wysokim wpływie na klimat i zastępowanie ich rozwiązaniami bardziej przyjaznymi środowisku.
Dlaczego Unia Europejska zmienia przepisy?
Nowe regulacje są elementem realizacji Europejskiego Zielonego Ładu, pakietu „Fit for 55” oraz zobowiązań wynikających z Protokołu montrealskiego i poprawki z Kigali.
Ich główne cele to:
- ograniczenie emisji gazów cieplarnianych,
- zmniejszenie wykorzystania czynników o wysokim współczynniku GWP,
- rozwój technologii wykorzystujących naturalne i niskoemisyjne czynniki chłodnicze,
- osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku.
Rozporządzenie 2024/573 – najważniejsze zmiany
Od 11 marca 2024 r. obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573, które zastąpiło wcześniejsze przepisy z 2014 roku.
Nowe regulacje przewidują między innymi:
- przyspieszenie procesu ograniczania ilości fluorowanych czynników chłodniczych (HFC),
- stopniowe wycofywanie z rynku nowych urządzeń wykorzystujących czynniki o wysokim GWP,
- promowanie naturalnych czynników chłodniczych, takich jak R290 (propan), CO₂ (R744) oraz amoniak (R717),
- rozwój nowych czynników z grupy HFO,
- bardziej rygorystyczne zasady odzysku, regeneracji i recyklingu czynników chłodniczych,
- cyfrowy system monitorowania obrotu F-gazami,
- utrzymanie obowiązkowej certyfikacji dla instalatorów i serwisantów.
Czym jest „phase-down”?
Jednym z najważniejszych elementów nowych regulacji jest tzw. phase-down, czyli stopniowe ograniczanie ilości fluorowanych czynników chłodniczych dostępnych na rynku europejskim.
Nie oznacza to natychmiastowego zakazu stosowania wszystkich F-gazów. W praktyce oznacza natomiast, że:
- produkcja HFC będzie sukcesywnie ograniczana,
- ich dostępność będzie stopniowo malała,
- ceny czynników chłodniczych będą rosły.
To właśnie dlatego producenci intensywnie rozwijają urządzenia wykorzystujące czynniki o bardzo niskim współczynniku GWP.
Jakie urządzenia obejmują nowe przepisy?
Nowe regulacje dotyczą przede wszystkim wprowadzania do obrotu nowych:
- pomp ciepła typu split,
- klimatyzatorów typu split,
- pomp ciepła typu monoblok,
- gruntowych pomp ciepła,
- wybranych urządzeń klimatyzacyjnych.
Co istotne, przepisy odnoszą się do nowych urządzeń wprowadzanych na rynek, a nie do urządzeń już użytkowanych.
Czy trzeba wymienić działającą pompę ciepła?
Nie.
To najważniejsza informacja dla właścicieli pomp ciepła i klimatyzatorów.
Nowe przepisy nie nakazują wymiany legalnie zainstalowanych urządzeń pracujących na czynnikach R32 czy R410A. Mogą one być nadal użytkowane, serwisowane, naprawiane i konserwowane zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Zmiany dotyczą przede wszystkim producentów oraz urządzeń wprowadzanych do obrotu po wejściu w życie kolejnych etapów regulacji.
Czy R32 i R410A znikną z rynku?
Nie od razu.
Czynniki chłodnicze R32 i R410A pozostaną dostępne do serwisowania istniejących instalacji. Ich ilość będzie jednak stopniowo ograniczana zgodnie z harmonogramem redukcji HFC.
W praktyce oznacza to:
- mniejszą dostępność,
- stopniowy wzrost cen,
- większe znaczenie odzysku i regeneracji czynników chłodniczych.
Co oznaczają przepisy dla producentów?
Nowe regulacje wymuszają stopniowe dostosowywanie oferty do urządzeń wykorzystujących czynniki o niskim współczynniku GWP.
Oznacza to przede wszystkim:
- rozwój pomp ciepła pracujących na propanie (R290),
- inwestowanie w nowe technologie chłodnicze,
- dostosowanie produkcji do harmonogramu zmian wynikających z rozporządzenia.
Co zmienia się dla projektantów i audytorów?
Projektanci oraz audytorzy energetyczni powinni uwzględniać nie tylko aktualną ofertę producentów, ale również termin realizacji inwestycji. Urządzenie dostępne na etapie projektowania może nie być już oferowane w momencie realizacji inwestycji, jeżeli nastąpi ona po wejściu w życie kolejnych ograniczeń.
Dlatego już dziś warto:
- analizować harmonogram realizacji inwestycji,
- sprawdzać rodzaj czynnika chłodniczego zastosowanego w projektowanym urządzeniu,
- uwzględniać rozwiązania wykorzystujące czynniki o niskim GWP, takie jak R290.
Co zmienia się dla instalatorów i serwisantów?
Nowe regulacje oznaczają konieczność dalszego utrzymania certyfikacji F-gazowej oraz zdobywania kompetencji związanych z obsługą nowych czynników chłodniczych.
Szczególnego znaczenia nabiera obsługa urządzeń wykorzystujących propan (R290), który – jako czynnik łatwopalny – wymaga stosowania odpowiednich procedur bezpieczeństwa.
Rozporządzenie (UE) 2024/573 nie oznacza rewolucji dla użytkowników istniejących pomp ciepła i klimatyzatorów. Jego celem jest stopniowe ograniczanie stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych o wysokim współczynniku GWP oraz przyspieszenie rozwoju technologii wykorzystujących bardziej przyjazne środowisku czynniki chłodnicze.
Najważniejsza informacja pozostaje niezmienna – nowe przepisy nie nakazują wymiany już działających urządzeń. Zmieniają natomiast kierunek rozwoju rynku, który będzie stopniowo przechodził na rozwiązania wykorzystujące czynniki chłodnicze o niskim współczynniku GWP, takie jak R290 czy CO₂.
Dla użytkowników oznacza to możliwość dalszej bezpiecznej eksploatacji obecnych instalacji. Dla producentów, projektantów i instalatorów – konieczność planowania nowych inwestycji z uwzględnieniem nadchodzących zmian technologicznych i regulacyjnych.
Źródło: Viessmann
Dodaj komentarz
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.